พจนานุกรมศัพท์เทคโนโลยีบล็อกเชนและระบบนิเวศ Dime

พจนานุกรมศัพท์เฉพาะทางเพื่อการศึกษา

เพื่อช่วยให้ผู้เรียนและนักวิจัยสามารถเข้าใจบทความทางวิชาการและเอกสารสถาปัตยกรรมได้อย่างรวดเร็ว ศูนย์การเรียนรู้ Dime Technology Guide ได้รวบรวมคำศัพท์เทคนิคที่สำคัญพร้อมคำอธิบายภาษาไทยที่กระชับและเข้าใจง่ายไว้ดังต่อไปนี้:

ก - จ

• Byzantine Fault Tolerance (BFT): คุณสมบัติของระบบคอมพิวเตอร์กระจายศูนย์ที่สามารถทำงานได้อย่างถูกต้องต่อเนื่อง แม้จะมีบางโหนดในเครือข่ายส่งข้อมูลที่ไม่สอดคล้องกันหรือล้มเหลว
• Block Height: หมายเลขลำดับของบล็อกในสายโซ่ เริ่มนับจากบล็อกแรกสุด (Genesis Block = 0)
• Block Proposer (Leader): โหนดผู้ตรวจสอบที่ได้รับมอบหมายหน้าที่ตามตารางเวลาให้เป็นผู้รวบรวมคำสั่งและสร้างบล็อกใหม่ใน Slot นั้นๆ
• Cryptographic Hash Function: ฟังก์ชันทางคณิตศาสตร์ที่แปลงข้อมูลขนาดใดก็ได้ให้กลายเป็นสตริงของตัวเลขที่มีความยาวคงที่ (เช่น SHA-256) โดยไม่สามารถย้อนกลับไปยังข้อมูลต้นฉบับได้

ช - ต

• Consensus (ฉันทามติ): กระบวนการที่โหนดอิสระหลายเครื่องในเครือข่ายบรรลุข้อตกลงร่วมกันเกี่ยวกับสถานะที่ถูกต้องของบัญชีแยกประเภท
• Derivation Path: เส้นทางสูตรคณิตศาสตร์ตามมาตรฐาน BIP-44 ที่ใช้สร้างคู่กุญแจ Public/Private Key หลายๆ ชุดจาก Seed เดียวกัน
• Distributed State Machine (เครื่องจักรสถานะแบบกระจายศูนย์): ระบบที่ประมวลผลอินพุตของธุรกรรมเพื่อเปลี่ยนสถานะของบัญชีอย่างเป็นระบบและสอดคล้องกันทุกโหนด
• Epoch: หน่วยเวลาขนาดใหญ่ในระบบ ประกอบด้วยจำนวน Slot ที่แน่นอน ใช้สำหรับการคำนวณฉันทามติและการปรับปรุงชุดผู้ตรวจสอบ

ท - ผ

• Ed25519: อัลกอริทึมการสร้างลายเซ็นดิจิทัลที่ใช้เส้นโค้งวงรี Edwards-curve 25519 มีจุดเด่นด้านความเร็วสูงและความทนทานต่อการโจมตี
• Finality (ความสิ้นสุดของข้อมูล): สถานะที่ข้อมูลบล็อกได้รับการยืนยันและรับรองอย่างเป็นทางการ จนไม่สามารถถูกเพิกถอน แก้ไข หรือย้อนกลับได้อีก
• Genesis Block: บล็อกแรกสุดในประวัติศาสตร์ของเครือข่ายบล็อกเชน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของสถานะบัญชีทั้งหมด
• Hardware Security Module (HSM): อุปกรณ์ฮาร์ดแวร์ความปลอดภัยสูงที่ออกแบบมาสำหรับสร้าง จัดเก็บ และใช้กุญแจเข้ารหัสลับโดยไม่ยอมให้ข้อมูลกุญแจหลุดรอดออกมา

ฝ - ฮ

• Mempool (Memory Pool): พื้นที่จัดเก็บคิวข้อมูลชั่วคราวในหน่วยความจำของโหนด สำหรับพักธุรกรรมที่ยังไม่ได้รับการบันทึกลงในบล็อก
• Merkle Tree: โครงสร้างข้อมูลแบบต้นไม้ที่สรุปผลการเข้ารหัสของชุดข้อมูลขนาดใหญ่ ช่วยให้การตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลทำได้อย่างรวดเร็วและประหยัดทรัพยากร
• Peer-to-Peer (P2P): สถาปัตยกรรมเครือข่ายที่เครื่องคอมพิวเตอร์แต่ละเครื่องสามารถติดต่อสื่อสารและส่งผ่านข้อมูลระหว่างกันได้โดยตรงโดยไม่ต้องพึ่งพาแม่ข่ายศูนย์กลาง
• RPC (Remote Procedure Call): อินเทอร์เฟซคำสั่งที่เปิดให้โปรแกรมภายนอกสามารถเรียกขอข้อมูลหรือส่งคำสั่งไปยังโหนดบล็อกเชนได้
• Seed Phrase (Mnemonic): ชุดคำศัพท์ภาษาอังกฤษ 12 หรือ 24 คำที่ใช้แทนค่าตัวเลขสุ่มของกุญแจหลัก เพื่อความสะดวกในการจดจำและสำรองข้อมูล
• Slashing: กลไกทางโปรโตคอลในการลงโทษโหนดผู้ตรวจสอบที่ละเมิดกฎฉันทามติ เช่น การลงนามโหวตในสองบล็อกที่ขัดแย้งกันในเวลาเดียวกัน
• Slot: หน่วยเวลาย่อยที่สั้นที่สุดในเครือข่ายสำหรับใช้สร้างและยืนยันบล็อก 1 บล็อก
• Validator Node: โหนดที่ทำหน้าที่ตรวจสอบความถูกต้องของธุรกรรมและร่วมลงคะแนนเสียงรับรองบล็อกตามกลไกฉันทามติของเครือข่าย